Bir hayvan kaç kişi namına kurban edilebilir?

Bir koyun veya keçi yalnız bir kişi namına kurban edilebilir. Bir deve veya bir sığır, bir kişiden yedi kişiye kadar kimseler için kurban edilebilir(20 Malikilere göre bir sığır veya bir deve aynı aileden yedi veya daha çok kimse için kurban edilebilir. Ancak ayrı ayrı ailelere mensup kişilerin, kaç kişi olurlarsa olsunlar, bir araya gelip ortak kurban kesmeleri caiz değildir (Mecmau'l-Enhur, 2/517).) Yedi kişiyi geçmemek şartıyla ortakların tek veya çift olmalarında bir sakınca yoktur.(21 Dürer, 1/266; Mecmau'l-Enhur, 2/517.)

Zengin bir kimsenin tek başına kurban kesmek niyetiyle satın aldığı bir sığıra başkasını ortak etmesi caiz olur mu?

Evet, zengin bir kimsenin tek başına kurban kesmek niyetiyle satın aldığı bir sığıra daha sonra başkalarını bedelini alarak ortak etmesi caizdir. Fakat bunda kerahet vardır. Çünkü o kimse verdiği sözden caymış sayılır. Bu durumda uygun olan alınan paranın tasadduk edilmesidir.(22 Reddu'l-Muhtar, 6/317.)

Fakir bir kimsenin tek başına kurban kesmek niyetiyle satın aldığı bir sığıra başkalarını ortak etmesi caiz olur mu?

Hayır, fakir kimsenin bu durumda başkasını ortak etmesi caiz değildir. Çünkü fakir onu satın almakla kendine vacip kılmıştır.(23 Bedai, 2/72.)

Bir kimsenin başkalarını da ortak etmek kasdıyla bir sığır satın almasında ve daha sonra onları ortak etmesinde kerahet var mıdır?

Hayır, bu durumda başkalarını ortak etmesinde kerahet yoktur.(24 Hindiyye, 5/304.)

Kurbanda ortak olanlarda aranan şartlar nelerdir?

Bir sığır veya deveyi kurban kesmek üzere ortak olanlarda aranan şartlar şunlardır:
1-Bütün ortakların Müslüman olmaları,
2-Hepsinin kurban niyetiyle ortak olmaları.(25 Şafiîlere göre sırf et için de ortak olunabilir. (Cemel, 5/225).)
3-Her birinin müşterek kurbanda en az yedide bir hisseye sahip olmaları.
Ortaklardan biri Müslüman değilse veya kurban niyetiyle değil de et için katılırsa veyahut birinin hissesi yedide birden az olursa o kurbanın tamamı geçersiz sayılır.
Fakat kurban türlerinin aynı olması şart değildir. Yani bir kısmının vacip kurbanına, bir kısmının da sünnet, nafile, veya akika gibi değişik kurban türlerine niyet etmesi caizdir.
Ancak bütün ortakların aynı tür kurban için ortak olmaları müstahaptır.(26 Binaye, 9/119; Haniyye, 3/349.)

Sekiz kişinin iki sığıra ortak olması caiz midir?

Hayır, caiz değildir. Çünkü bu durumda her ortağın her bir sığırda hissesi yedide birden azdır. Fakat yedi veya daha az kişinin bir sığıra ortak olması caiz olduğu gibi, birden fazla sığıra ortak olması da caizdir. Zira bu durumda her bir ortağın her bir sığırda en az yedide bir hissesi vardır(27 Şurunbulâlî, 1/266; Reddu'l-Muhtar, 6/316.)

İki kişinin iki koyuna ortak olması caiz midir?

Evet, iki kişinin iki koyuna ortak olması İstihsanen(28 Bazı müçtehitlerce dinî delil kabul edilen istihsan, gizli kıyas anlamındadır.) caizdir.(29 Reddu'l-Muhtar, 6/316. Şafiîlere göre caiz değildir (Cemel,5/255).)

Adak kurbanı niyetiyle bir sığır veya bir deveye ortak olmak caiz midir?
Evet, adak kurbanı niyetiyle bir sığır veya bir deveye ortak olmak caizdir(30 Evliya Efendi, Kurban Risalesi, s. 10.) Çünkü fıkıh kitaplarında geçen "Kurbet cihetinin (Kurban nevilerinin) değişik olmasında sakınca yoktur" ibarelerinin hiç birisinde adak kurbanı istisna edilmemiştir.(31 Şafiî Mezhebi'ne göre adak niyetiyle ortak olmasının caiz olduğuna dair serahat vardır (Mecnu, 8/395).)

Velime (evlilik ziyafeti) niyetiyle bir sığır veya bir deveye ortak olmak caiz midir?

Evet, şükür veya sünnet kasdıyla velime için bir sığır veya deveye ortak olmak caizdir.(32 Bedai, 5/72.)

Kaza kurbanı(33 Vacip olduğu yıl kesilmeyen kurban.) niyetiyle bir sığır veya deveye ortak olan bir kimse bu vecibeyi yerine getirmiş sayılır mı?

Hayır, sayılmaz. Çünkü ortaklardan birisi buna niyet ederse, niyeti, geçersiz olup, kazaya niyet ettiği şey nafileye dönüşür. Diğer ortakların kurbanları sahih ise de hisseleri müşterek hisse olduğundan hepsinin tasadduk edilmesi gerekir.(34 Haniyye, 3/349.)

menzil.net