İstanbul'un fethi insanlık tarihi için şüphesiz en önemli
olaylardan biridir. Bunun için, fatih ve fetih hakkında yazılan gerçekler
kadar, abartılarak övülen ve yine abartılarak yerilen yerli ve yabancı
yazarların yazılarına sıkça rastlamak mümkündür. Hepimiz tarih derslerinin
ilk saatlerinde kulağımıza kazınan, tarihteki her olayın o zamanın durum ve
şartlarına göre değerlendirilmesi kuralını duymuşuzdur. Şartlar ve sebepler
tarihte yaşananların doğru anlaşılmasında ve yorumlanmasında vazgeçilemez
birer kılavuzdur.

Her şeyden önce unutulmamalıdır ki, İstanbul'un fethi bir
savaştır. İki farklı ülke ve iki farklı ordu arasında, günlerce karada ve
denizde süren çetin bir savaş. Bu savaşı şiirlerin kahramanlık dolu
dizelerine sığdırmak mümkündür. Fakat duygusallığın bu denli yoğun katıldığı
nesir veya nazım, fetihe, dolayısıyla savaşa ters düşmektedir. Fetih savaş
kimliğinden çıkarılıp şenlik havasına büründürülmemelidir. Bu belki yerli
yazar ya da şairlerimizin, milli duygular içinde heyecanla, bilerek yada
bilmeyerek fethi savaştan çok uzaklara taşıma gayretidir. Duygusallıkla
yoğrulan kelimelerin fethi bir şölen havasına sokma uğraşı en çok, tarihi
tarafsızca anlamaya çalışan öğrencilerin bildikleriyle ve öğrendikleriyle
çelişkiye düşmektedir. Unutulmamalıdır ki, gemilerin karadan geçirilerek
Haliç'e indirilmesi ardında mucizevi ve sanatsal pay aramak , en çok takdire
şayan bir emir komuta zincirine, müthiş bir iradeye ve eksiksiz bir
organizasyon gücünün var oluşuna ve yaşanmışlığına zarar vermektedir.

Aynı şekilde, o tarihlerde Doğu Roma İmparatorluğu'nun yaşadığı
sosyal ve ekonomik bunalımlarının varlığı doğru olmakla birlikte, bu durumun
fethin hazırlıklarından başlayarak sonuna kadar geçen sürede Osmanlı
Orduları karşısında ki yenilginin ve teslimiyetin esas sebebi olarak
göstermek haksızlık olacaktır. Çünkü Osmanlı Ordusu sadece kendileri gibi
eli silahlı askerlerle değil, ayrıca onların tarih boyunca övündükleri
yenilmezlik ve surların geçilmezliklerinin kendinde yarattıkları güvenle de
savaşmışlardır. İşte bundan dolayı yaşananlar uzun ve zorlu bir savaş halini
almıştır.

Sultan Mehmed her şeyden önce iyi bir müslümandır. Onu barbar
bir komutan, acımasız bir insan, hele ki, din değiştirmeye göz kırpan
kararsız biri olarak tanımlama çabası, sadece bundan dolayı bile sahte ve
asılsız olmaya mecburdur. Beraberinde dönemin seçkin din ve bilim adamları
ile tarihçilerini, direk veya dolaylı olarak kuşatmayla alakadar etmesi,
onun için fethin ne anlama geldiğini hayal etmemizde bize yardımcı
olmaktadır. O en başından beri yaşanılacakların tarihe , her şeyden en
önemlisi İslam'a ve dolayısıyla insanlığa mal olacağını biliyordu. Onun
zaten bünyesinde hiçbir zaman barındırmadığı gaddarlığı ,barbarlığı ve
insafsızlığı ona yakıştırmaya çalışmak , bu hassasiyet ve inancından dolayı
geçersizdir. Ama kim ne derse desin yaşanılan bir savaştır. Dökülmesi
gerektiği kadar kan dökülmüştür. Ve savaş başlamadan önce yaşanan elçi
trafiğinde Fatih Sultan Mehmed şehrin teslimini aksi halde savaşın
başlayacağını defalarca bildirmiştir. Amansız baskın yöntemi değil, gayet
açık ve net görünür olarak savaş hazırlıkları yapılarak savaşa başlanmış
olduğundan, karşı tarafta hazırlıklarını tamamlama ve savaşa hazırlanma
imkanı bulabilmiştir. Bu şüphesiz şehirde kalan siviller hakkında şehrin
yönetimine, Fatih tarafından verilmiş akıbetini belirleme süresidir. Bu
sürede alınacak her türlü yanlış kararın peşinde sürüklediği acı ve kederin,
fethin sahibi olan Fatih'e mal edilmemesi gerekir.

Sonuç olarak fetih top yekün bir savaştır. Hatta o güne kadar
yapılan meydan savaşlarından, şartları bakımından daha ağır ve zor olduğu
için , içinde zorluk ve direncin daha yüklü olduğu bir savaştır.
Dolayısıyla fetih ile ilgili okuduğumuz veya duyduğumuz asılsız
mesnetsiz ve haksız dayatma ve iddialara karşı, aynı ölçüde tepki olarak
duygusallığın , edebiliğin , merhametin ve masumiyetin gayreti içine
girmemeliyiz. Gözden kaçırılmamalıdır ki bu savaş, siyasi , sosyal ve
kültürel yönden bakıldığında bir fetihtir aslında. Ve bu fetih bu kadar
yalın ve makyaja gereksinim duymayan sade bir güzellik olmakla birlikte,
bize ve tarihe başlangıç olarak yetmiştir ve yetecektir.

Özkan ÇETİN